Bir çok konuşmamda, yazımda, eğitimimde tanıştığım bir sokak köpeğinden, ve onun beni nasıl etkilediğinden bahsettiğimi hatırlarsınız: “Kopuk”! Bu “it” – Kopuk, ismiyle içimdeki kopuk parçalara dokunmamı sağladı. Siz de kendi içinizdeki “Kopuk’u”, ve saklandığı kulübesini biliyorsunuz değil mi? Dışımızda olanlar ve kendimizle mücadelemiz çok zorlayıcı veya korkutucu olduğunda saklandığımız o kulübeyi? Biliyorsunuz içimizdeki canavarlarımız canımızı çok acıttığında saklanmak için girdiğimiz deliği.

Kaçıyoruz kendimizden, çevremizden, “farkındalık”tan. Kolayca elde edebileceğimiz hazlar oluyor bazen Kopuk’un kulübesi. Yemek, içki, spor, iş, sosyal medya, veya kişisel gelişim adı altında kendimizi olduğumuzdan başka bir şeye dönüştürme çabası oluyor bazen kulübemiz. Bazen gerçekten “kopuyoruz”. Çevremiz kalabalıkken bile biz insanlarla bağlantıda hissetmiyoruz. Bazen de ruhsal yollar, meditasyon oluyor, aslında amacı yaşamı olduğu gibi ve derinden yaşama kapasitesi geliştirmek olan öğretileri canımızı acıtan gerçeklerden saklanılacak bir kulübe olarak kullanıyoruz. Yeter ki canımızı acıtan o şeyler neyse, onunla yüzleşmeyelim. Onu hissetmeyelim. O gitsin.

Ancak saklanabiliyor muyuz acaba gerçekten, gerçeklerden? Sevgili Kopuk idareyi ele aldığında içine düştüğümüz hali de biliyorsunuz çünkü. Çevremizi sanki yoğun ve soluk bir sis altındaymış gibi gördüğümüz, yaşam enerjimizin sanki kalbimizdeki dipsiz bir kuyuya doğru emildiği, bedenimizin yapışkan ve ağdalı bir jölenin içinde hareket etmeye çalışır gibi hissettiği o hali iyi biliyorsunuz. Canımızı acıtan şeyin de bizimle o kulübenin içine geldiğini, başımızı çevirip bakmasak da hemen ensemizin dibinde olduğunu biliyorsunuz.

İşte bu yüzden, kabul etmek istemeseniz de, başımızı çevirip de bakmadığımızda o canavarların gitmediğini, onlardan saklanmanın onlardan kurtulmak olmadığını biliyorsunuz.

İşte çoğumuz bu nedenle geliyoruz ruhsal yolların, farkındalık çalışmalarının, meditasyonun kapısına. Bizi bu acılardan kurtarsın istiyoruz.

Ya bu çabamız bize “gerçek hayattan”, bu zorlayıcı, acıtıcı, korkutucu içsel ve dışsal olgular dünyasından kurtarıp da bir çeşit cennet hayali yaratmayı vadediyorsa? O zaman çabalarımız yine bu içimizdeki Kopuk’u güçlendirmekten, o sis bulutunun ve uyuşukluğun içinde yeni bir “mutlu olma kandırmacası” yaratmaktan başka işe pek yaramıyor sanki. Eğer böyleyse bu çabamızla gerçek özgürlük umudundan biraz daha uzaklaşmamız kaçınılmaz hale gelmiyor mu acaba?

Eğer çabamız, içimizdeki ve dışımızdaki tüm mevcut gerçeklikle ve olgularla – ne kadar rahatsız edici, zorlayıcı, acı verici, bazen de korkutucu olsa da – doğrudan yüzleşmemize ve bu olguların hakikatini doğrudan görmemize yardımcı olmak amacını taşımıyorsa, niye uğraşıyoruz ki!

İşte bu yüzden tüm çabamız, gerçeklerle ne kadar tatlı, acı, keyifli, korkutucu, mutluluk verici, rahatsız edici olursa olsun doğrudan yüzleşmek için kendimizi hazırlamak ve bu yüzleşmeleri yapmaya başlamak üzerine olmalı. Ancak bu şekilde bu olgulardan ve onların anlattığı korku hikayelerinden özgür ve bağımsız hale gelebiliriz. Ancak bu şekilde özgürce, sahip olduğumuz, bize bahşedilen lütufların, yeteneklerin, ve mevcut koşulların bir kutlaması olarak yaşayabiliriz. Joseph Goldstein “Dışarıya giden yol, sizi korkutan şeyin içinde geçiyor” diyor.

Ancak, “kendimizle, olgularla ve duygularla doğrudan yüzleşmenin” ne gibi bir şey olduğu ile ilgili pek de bir anlayışımız, belki de böyle bir yüzleşmeyle ilgili hiçbir deneyimimiz çoğumuzun yok.

Biz duygularla veya olgularla yüzleşmeyi onun içinde kaybolmak, onun tüm zihnimizi, kalbimizi, bedenimizi ele geçirmesi sanıyoruz. Ancak bu yüzleşmek demek değil. Yüzleşebilmek için öncelikle bu olgularla ve duygularla arama sağlıklı bir mesafe koymayı becermek gerekiyor. Benim öncelikle bedenin, duyguların ve zihnimde olanların “ben” olmadığını fark etmem, onlardan ayrışabilmem, ayrıştığım bu duygulara onlardan yine de kaçmadan, usa vurmadan, hissetmekten korkmadan:

❤️  açık bir kalple – yani olanı olduğu gibi kabul ederek,
🌳  bedenimle güçlü bir ilişki içinde – yani merkezimi koruyarak, bedenimin ve gördüklerimin, duyduklarımın, dokunduklarımın, hissettiklerimin beni nasıl etkilediğinin, nasıl eyleme ittiklerinin tam farkındalığı ile,
☀️ ve  berrak bir zihin ile – zihnin içinde oluşan düşüncelerin ve zihin hallerinin farkında olan ama bunları kendisi sanmayan, bunlara tutunmayan açık ve dingin bir farkındalık ile bakabilmem gerekiyor böyle bir yüzleşme için.

Böyle bir yüzleşme, benim aslında kendisinden kaçtığım korktuğum şeyin gerçek doğasını görmemi sağlıyor; derinleştikçe o şeyin aslında korkulacak bir şey olmadığını, asıl problemin benim korkum, direncim ve tutunmam olduğunu, acı kaçınılmaz olsa da ıstırabı işte bu korku, direnç ve tutunmalarımla yarattığımı anlamama imkan tanıyor. Bu anlayış ise özgürlükle sonuçlanıyor, en azından bu söz konusu olan konuda. İşte o zaman Kopuk’un kulübesinde saklanmak zorunda kalmıyoruz. Daha da ötesi o kulübede gerçekten saklanamayacağımızı doğrudan görüyoruz, ve belki de kendisinden kaçtığımız diğer her şey ile yüzleşmek için de isteğimiz, arzumuz artıyor.

İşte ben Dharma çalışıyor, Kalp Yolu’nda bu yüzden yürüyorum. Sunduğum Güçlü Beden, Açık Kalp, Berrak Zihin eğitimleri, işte bu yola hazırlık amacını taşıyor.

Bu model, 23 yıllık özgürleşme, 21 yıllık koçluk ve 13 – 14 yıllık Dharma öğrenciliği yolculuğumda beni bu yolun kapısına kadar taşıyan, hazırlayan işime yarayan yaklaşımlar, anlayışlar, bedensel, zihinsel ve duygusal pratiklere de bir giriş niteliği de taşıyor.

Bu model aynı zamanda kişisel değişim ve dönüşümün önündeki engelleri nasıl aşıp da kendi daha iyi versiyonumuza dönüşeceğimizin, Cem Şen’in sözleriyle “İçsel Simya”mızı nasıl gerçekleştireceğimizin de benim yorumumla ve benim kendi zeminimden kattıklarımla incelenmesi.

Bu yorumlardan sonra belki de 2023’ü bitirdiğimiz bugünlerde kendi dönüşümümüzü nasıl gerçekleştirebileceğimizle ilgili biraz sohbet etsek, belki bir webinarda buluşsak ve bu dönüşümün yollarını ucundan araştırmaya başlasak sanki doğru zaman olurmuş gibi geldi, ne dersiniz? Bu amaçla 27 Aralık Çarşamba günü “Dönüşümün Anahtarı: Güçlü Beden, Berrak Zihin, Açık Kalp” adında ücretsiz bir webinar gerçekleştireceğim, eğer katılmak isterseniz aşağıdaki formu tamamlayarak kayıt olabilirsiniz:

The form can be filled in the actual website url.

İşlerin tam da istediğiniz gibi yürümediği ve parçası olduğunuz bir sistem düşünün. Bu çalıştığınız şirket olabilir, aileniz, siteniz, apartmanınız, hatta ülkeniz olabilir. Bu işlemeyen sistemin tüm fertlerini toplasak ve kötü niyetliler el kaldırsın desek, kaç el kalkar? Bırakın kötü niyeti, burada değişime karşı olanlar el kaldırsın desek, kaç kişi evet, ben karşıyım değişime der? Peki burada değişime karşı olanları bir kâğıda yazıp verin desek, kağıtlar boş mu gelir? Kim yalan söylüyor?

Ben 21 yıllık danışmanlık hayatımda, kendi hikayesinde kovboy olan neredeyse kimse görmedim. Herkes kovboyların zulmüne uğrayan Kızılderili. En iyisi hem kovboy, hem Kızılderili, kendi kendinin kurbanı. Herkes masum, iyi niyetli, kurban kendi kendine anlattığı hikayede. Bir açıdan kimse yalan söylemiyor. Herkes iyi niyetli ve kurban. Kötü şeyler yapıyorsa da bir sor bakalım niye!

Bu açıdan bizim problemimiz kötü niyet değil. Kötü niyetle başa çıkmak kolaydır. Asıl problem farkındalık eksikliği olunca iş değişiyor. Farkındalık eksikliği ile başa çıkmak çok ama çok zor olabilir, özellikle de edinilmesi gereken farkındalık, kişinin öz imajını, sahip olduğuna inandığı değerleri, erdemlilik inancını ve kimlik tanımını tehdit ediyorsa.

Yazar ve psikiyatrist Mark Epstein, insanların karmasına göre bir sonraki yeniden varoluşlarında nerede doğacaklarından bahseden Buddist varoluş boyutları modelini aslında bir psikopatoloji modeli olarak görebileceğimizi anlatıyor. Buna göre örneğin cehennem boyutu öfke, kıskançlık gibi yoğun duygularla yanan insanları, hayvanlar boyutu güdüleri tarafından yönetilen insanları, aç hayaletler boyutu ise ilgiye ve sevgiye büyük açlık hissederken bunlarla karşılaştıklarında canları yanan, uzaklaşan veya saldıran kişileri temsil ediyor olabilir. Epstein diyor ki İnsan boyutunun psikopatolojisi ise “narsisim”dir. Ancak bu kendini çok beğenmek anlamında bir narsisim değil, insanın kendisiyle ve varoluşun doğası ile ilgili en temel gerçekleri görememesinden kaynaklanan bir cehalet, bir farkındalık eksikliğidir. Ve belki de insanın hem kendine hem de başkaları için yarattığı ve hiç de gerekli olmayan tüm ıstırabın altında da bu cehalet var.

İnsanın en başta kendi kendine uyguladığı şiddeti sonlandırmayı öğretmeyi amaçlayan tüm ehil yolların temelinde de işte bu var: Doğru değerlendirebilmek ve farkındalık. İçinde bulunduğun durumu doğru değerlendirebilmek. Duygu ve düşüncelerini doğru değerlendirebilmek. Karşılaştığın olguları ve bu olguların nasıl birbirlerine bağlı olarak oluştuğunu ve nasıl başka olguları doğurduğunu doğru değerlendirebilmek. Aynı zamanda içinde bulunduğun sistemlerde neler olduğunu da doğru değerlendirebilmek. Bunu yapabilmek için de keskin bir farkındalık geliştirmek. Çünkü bu farkındalık olmazsa duygularımızın, arzularımızın, tutunmalarımızın bu değerlendirmeyi yapmamızı nasıl engellediğini fark edemeyiz.

Sadece kendini yüceltme yolunda yürüyenler için değil, bir değişime öncülük etmeye kalkanlar için de geçerli bu doğru değerlendirme ve farkındalığın önemi. Ron Heifetz’in de dediği gibi “neredeyse tüm liderlik hataları, teşhis hatalarından gelir”.

Benim koçluk yaptığım liderlere, hele de bir değişime liderlik ediyorlarsa yaptığım en büyük destek sanırım bu: hem kendi içlerinde, hem değiştirmeye çalıştıkları sistemde, hem de ikisinin arasındaki etkileşimde gerçekten ne olduğunu, neden sonuç ilişkilerini, ve mevcut olguların bu şekilde nereye gideceğini mümkün olduğu kadar duygulardan ve arzulardan bağımsız bir biçimde değerlendirebilmelerine yardım etmek. Bunu yaparken de kendilerine anlattıkları gerçekle uyumsuz keşfetmelerine destek olmak. Bu sayede de giriştikleri “iyi niyetli” değişim çabasında içlerinden ve dışarıdan gelen tüm cezbedicilere ve tehditlere, tutunmalara ve şantajlara rağmen ehil olanı, doğru olanı, yapılması gerekeni yapmalarına olanak sağlamak.

Hem kendi kendimizle çalışırken, hem de böyle bir liderliğe soyunduğumuzda nereye bakacağımızı bilmek, doğru lensler kullanabilmek, ehil yöntemler edinmek işimizi çok kolaylaştırıyor. İyi terapi modelleri bunu sağlıyor, iyi koçluk modellerinin olduğu gibi. İyi örgütsel davranış modelleri önümüzdeki karmaşık ilişkileri elle tutulur, anlaşılır hale getiriyor. Sevgili hocam Cem Şen ile birlikte çalıştığımız Dharma en başta yanılgılar dünyasında yaşadığımız nehrin bu kıyısından olguları oldukları gibi, kendi doğalarında görebileceğimiz nehrin öte kıyısına taşıyacak yöntemleri öğretmeyi amaçlıyor. Yıllarca bir çok modele ve öğretiye maruz kalıp bir yandan da bir çok yönetici ile çalışmanın sonucu kendiliğinden oluşan koçluk modelimi düşündüğümde temel amacının karşı karşıya kaldığımız karmaşıklığı biraz daha anlaşılabilir kılarak bizi özellikle koçluk veya liderlik yaparken tepkisellikten azıcık daha fazla koruyup biraz daha doğru değerlendirme yapabilmeye destek olmak olduğunu görüyorum.

O açıdan her zaman danışanlarıma sorduğum gibi, sizin neyle uğraşıyorsanız onun doğası ile ilgili, gerçeklikle ilgili modeliniz ne? İlişkiler ve onların nasıl çalıştığı ile ilgili… Mutlu ve güvenli çocuklar yetiştirmekle ilgili… Kurumlar ve ilerlemeleri ile ilgili… Zihnin nasıl mutlu, etkin ve berrak olabileceği ile ilgili… Ve bu modeller neye dayanıyor, gerçeklerle destekleniyor mu, işliyor mu gerçekten? Ve bu model sizin doğruyu, ehil olanı, yapılması gerekeni yapmak için gerekli olan tutunmalarınızı gevşetiyor mu, yoksa daha da mı güçlendiriyor? Sizi daha da mı kendi hikayenizde hapis bırakıyor ve böylece haklı ve güçsüz kalıyorsunuz, yoksa sizi özgürleştiriyor mu kendinizden ve hikayenizden bile, ve böylece hem kendinizin tüm yabancılaştırdığınız taraflarınızı hem de öteki gördüğünüz her şeyi ve herkesi kucaklamanıza destek oluyor? Bu sayede de gerçek, anlamlı ve kalıcı değişim mümkün olabiliyor?

Eğer bu sorularımla ilgili azıcık da olsa içinizin tam tatmin olmadığı bir yer varsa, bu konuda ne yapacaksınız?

Neden değişmiyor hiçbir şey? Ve nasıl değişebilir?

Dost Can Deniz’den Ücretsiz Webinar
13 Nisan Perşembe 20:30- 22:00

Bir sürü eğitim, atölye, webinar, TED konuşması, kitap, uzman, öğretmen, danışman… Birçoğunun söyledikleri, anlattıkları ne kadar mantıklı, anlamlı, ilham verici, hatta elzem ve acil duyuluyor… Bir çoğumuz bunlara maruz kalınca daha iyi bir insan, daha iyi bir anne baba, daha iyi bir eş, daha iyi bir lider, daha iyi bir yurttaş olmak için büyük bir istek duyuyoruz, içinde bulunduğumuz yaşamı, ilişkiyi, aileyi, kurumu, toplumu, ülkeyi, dünyayı güzelleştirmek için büyük bir istek duyuyoruz. Bir yandan hatalı, ehil olmayan davranışlarımızı düzeltmek istiyoruz, bir yandan da başkalarına da aynısını yapabilmeleri için destek olabilmek, liderlik yapabilmek istiyoruz.

Ancak bir türlü olmuyor. Olsa da azıcık, geçici bir süre bir şeyler değişiyor, ancak bir şekilde kendimizi yine aynı tanıdık yerlerde buluyoruz. İçinde bulunduğumuz sistemler, kendi düşünce sistemimiz de dahil olmak üzere, bakıyoruz yine aynı şekilde çalışıyor. Üstelik bu sefer onca çabamızın ve yaptığımız yatırımların boşa gittiği ile yüzleşmemek için kendimizden de saklıyoruz bu gerçeği. Bir “spiritüel ego” veya “katılımcı lider egosu” geliştiriyoruz, sanki olmuş gibi davranıyoruz; yüzümüzü aydınlığa dönüyoruz, ancak arkamızda oluşan uzun gölgenin farkında olamıyoruz.

İşte bu ücretsiz webinarda bu olgunun nasıl oluştuğunu birlikte araştıracağız. Özellikle kurumsal ve kamusal alanda liderlik yapanların bu tuzaklara nasıl düştüklerini araştıracağız, ama tüm tartışmalarımız ailelerimiz ve hatta bireysel gelişim çabalarımız için de anlamlı olacak. Aynı zamanda birer koç, anne baba veya lider olarak kendilerine destek vermekten sorumlu olduğumuz kişilere bu alanlarda nasıl destek olabileceğimizi de konuşacağız.

Ücretsiz bu webinara katılmak için aşağıdaki formu doldurarak kayıt olunuz.

The form can be filled in the actual website url.